Cıvataların yapısal özellikleri esas olarak temel bileşenlerine, kafa şekline, diş tipine ve farklı çalışma koşulları altında bağlantı gereksinimlerini karşılamak için özel tasarımlara yansıtılır.
Cıvata, bir kafa ve dişli bir saptan (dış dişli bir silindir) oluşan bir bağlantı elemanıdır. Açık delikli iki parça arasında sökülebilir bağlantı sağlamak için somunla kullanılması gerekir. Temel işlevi, bileşenleri sıkıca sabitlemek için dönme yoluyla eksenel kilitleme kuvveti oluşturmaktır.
Ana yapısal özellikler şunları içerir:
Çeşitli Kafa Şekilleri: Yaygın kafa şekilleri arasında altıgen, yuvarlak, kare ve gömme kafalar bulunur. Altıgen başlı cıvatalar, bir anahtar veya lokma ile sıkılmaları kolay olduğundan en yaygın kullanılanlardır. Havşa başlı cıvatalar bağlantı sonrası düz yüzey gerektiren durumlarda kullanılır ve parçanın içine tamamen gömülebilir.
Dişli Şaft: Şaft, kaba ve ince dişlere bölünmüş standart dişlerle işlenir. İnce iplikler daha iyi gevşeme önleme performansına ve daha yüksek bağlantı gücüne sahiptir; titreşim ortamlarına uygundur; kaba iplikler geleneksel seçimdir ve güçlü çok yönlülüğe sahiptir.
Tanımlanmış Performans Sınıfları: Cıvatalar dayanımlarına göre çeşitli sınıflara ayrılır (örn. 3.6, 4.8, 8.8, 10.9, 12.9). 8.8 ve üzeri sınıflar, yüksek-mukavemetli cıvatalardır ve öncelikle çelik yapılardaki kritik bağlantılarda kullanılır. Genellikle düşük{11}}karbonlu alaşımlı çelikten yapılırlar ve ısıl işleme tabi tutulurlar.
Özel-Gevşemeyi Önleyici Yapılar: Gevşemeyi önlemek için, bazı cıvataların kafasında veya sapında delikler olacak şekilde tasarlanmıştır ve tel veya kamalı pimler yoluyla mekanik kilitlemeye olanak tanır. Bunlar genellikle havacılık ve uzay ekipmanlarında veya yüksek-titreşimli ekipmanlarda kullanılır.
Modüler ve Entegre Tasarımlar: Örneğin altıgen cıvatalar cıvatayı, düz rondelayı ve yaylı rondelayı entegre eder. Bu önceden-birleştirilmiş yapı, montaj verimliliğini artırır ve gevşemeyi önleme performansını- artırır.
